ODMIANY RO?LIN NASZYCH PRZODKÓW PDF Drukuj E-mail
Wpisał surawka   
czwartek, 08 grudnia 2011 09:51

ODMIANY RO?LIN NASZYCH PRZODKÓW

TO OGRÓD OBFITO?CI

Niniejszy artyku? opublikowano za zgod? Vegetarians in Paradise

Autorzy: Zel i Reuben Allen?owie

T?umaczy?: Aleksander Kwiatkowski

 

Wegetarianie którzy ceni? sobie czas sp?dzony w ogrodzie warzywnym mog? nawet znale?? wi?ksze skarby, skarby w postaci nasion ro?lin uprawianych przez naszych pradziadów (ang. heirloom). Osoby rozmi?owane w spo?ywaniu ww. odmian ro?lin niecierpliwi? si? kiedy nadejdzie oczekiwany dzie?, dzie? zbioru w pe?ni dojrza?ych np. pomidorów, to jest tak jak otworzy? stare dobre wino, ww. osoby zapewne zgodz? si?, ?e w?asne, dziedziczone z dziada pradziada warzywa, owoce itp. posiadaj? unikalny smak, s?odycz, soczysto?? itd., ale poczekajcie mo?na zrobi? to jeszcze lepiej.

 

Kiedy odkryjesz jak wiele jest unikalnych walorów wyst?puj?cych u starych odmian ro?lin, zostaniesz nimi oczarowany, najpierw nale?y znale?? nasiona, które maj? d?ug? histori?, nasiona co tu du?o mówi?, z rodowodem. Mo?na uprawia? np. purpurow? pn?c? fasol?, pomidory o niespotykanym kszta?cie i kolorze, ma?e okr?g?e kabaczki, oraz wszelkiego rodzaju fasole, grochy i inne dodatki do zup, to s? te same odmiany, które uprawia?y nasze prababcie.

 

Thomas Jefferson, trzeci prezydent Stanów Zjednoczonych przywi?zywa? wielk? wag? do swego ogrodu, wysiewa? nasiona ro?lin owocowych i warzywnych tych samych, które zosta?y przywiezione przez pierwszych emigrantów ze wszystkich zak?tków Europy, na kontynent zwany obecnie Ameryk?. Dzisiaj osoby odwiedzaj?ce zabytkowe domostwo Jefersonów w Monticello maj? okazj? zobaczy? odmiany warzyw, kwiatów, itd., które Jefferson kiedy? w?asnor?cznie sia?, sadzi? i uprawia?. Niektóre z ww. nasion w Monticello moj? rodowód si?gaj?cy 200-tu lat, koncepcja mo?e zabrzmie? nieswojo, ale jest to idealny przyk?ad bezcennej dziedzicznej schedy (ang. heirloom).

 

Rokrocznie w grudniu oraz styczniu firmy nasienne sprzedaj? atrakcyjne, niezbyt drogo, torebki z nasionami dla entuzjastów przydomowych ogródków poprzez sie? sklepów ogrodniczych lub drog? pocztow?, ww. oferta ukazuje si? w postaci kolorowych katalogów. Wszystko, pocz?wszy od warzyw korzeniowych oraz ro?lin str?czkowych poprzez kabaczki, pomidory, okra (Hibiscus, lub Abelmoschus esculentus) s? do nabycia. Ww. katalogi s? bogato ilustrowane, pe?ne znakomitych fotografii atrakcyjnych warzyw, to co jest oferowane to nasiona hybrydowe [z regu?y heterozyjne ? poj?cie z genetyki, ww. nasiona trzeba kupowa? co roku, cechy dziedziczne rozchodz? si? ju? w drugim pokoleniu (F2) ]. Polecane nasiona to oferta wyspecjalizowanych w slekcji komercyjnych odmian nasion warzyw, kwiatów itd.

 

Odmiany hybrydowe to odmiany powsta?e ze skrzy?owania dwóch innych odmian. Dla przyk?adu: dwie wybrane odmiany pomidorów charakteryzuj?ce si? po??danymi przez komercyjnych ogrodników (lub firmy ogrodnicze) cechami. Pobieraj?c py?ek zapyla si? krzy?owo, po zapyleniu ww. kwiaty zas?ania si?, aby nie dosz?o do naturalnego zapylenia; nasiona z ww. krzy?ówki nie s? w stanie utrzyma? ww. cech z pokolenia na pokolenie, w drugim pokoleniu cechy ro?lin rozdziel? si? na odmiany macierzyste. W przypadku starych odmian, odmian naturalnie zapylanych cechy utrzymywane s? z pokolenia na pokolenie.

 

Komercyjni ogrodnicy uprawiaj? jedynie hybrydowe odmiany, ryzykuj? zwi?kszon? podatno?ci? na atak grzybowy lub inne choroby mog?ce zniszczy? ca?e plantacje. Przyk?adem niech b?dzie zaraza ziemniaczana w Irlandii w latach 1840-tych, kiedy uprawiano jedn? odmian? ziemniaków. Ww. choroba ziemniaków zniszczy?a doszcz?tnie wi?kszo?? plantacji ziemniaków, z tego powodu umar?o z g?odu miliony ludzi. Ww. odmiana nie by?a odporna na ww. chorob?, to jeden z przyk?adów upraw odmian hybrydowych. Ró?norodno?? genetyczna jak? oferuj? stare odmiany ro?lin ujawnia si? w?a?nie zwi?kszon? odporno?ci? na szkodniki, choroby, to chroni ww. przed zupe?nym zniszczeniem upraw, tak jak to mia?o miejsce w Irlandii.

 

Komercyjne firmy ogrodnicze chc? uprawia? jedynie takie owoce oraz warzywa, które maj? by? jednorodne, maj? jednocze?nie dojrzewa? (zbiór jednokrotny), maj? by? jednakowo ubarwione, o jednakowym kszta?cie, nie ulega? zniszczeniu podczas transportu i jak najd?u?ej przechowywa? si?. To wszystko ma negatywne skutki na warto?? smakow?. Wi?kszo?? z nas kupuje owoce i warzywa w supermarketach, ww. warzywa, owoce maj? zach?caj?cy wygl?d t.j. kolor, s? dorodne, du?e, ale po skosztowaniu wszystko si? ujawnia t.j. brak smaku, zapachu, zbyt wodniste. Oczywi?cie entuzja?ci upraw przydomowych nie zawsze maj? sukcesy nawet z hybrydowymi odmianami, s? cz?sto zniech?ceni w?a?nie z ww. powodu.

 

Warto?? smakowa to nie jedyna cecha bezpowrotnie tracona podczas selekcji hybrydowej. Tysi?ce odmian ro?lin uprawianych jako warzywa oraz owoce o unikalnych warto?ciach smakowych zosta?o straconych dla nas wszystkich jako konsumentów. Na pocz?tku lat 1900-tych 7000 odmian jab?ek by?o dost?pnych dla poprzednich pokole?. Dzisiaj ww. liczba skurczy?a si? do ok. 1000. Niefortunnie, podobny trend dotyczy równie? innych odmian gatunkowych ro?lin uprawnych warzyw, owoców, kwiatów, zbó? itd.

 

A jakby tak znale?? firmy specjalizuj?ce si? w produkcji w?a?nie nasion prastarych odmian. Wiele z ww. nasion to nasiona odmian starszych ni? 150 lat np. odmiana sa?aty Rouge d'Hiver czy Little Gem. Niektóre nasiona nale?? do odmian pochodz?cych z innych cz??ci ?wiata mog?cych wzbogaci? nasze sto?y nowymi smakami np. odmiany starodawnych papryk pochodz?cych bezpo?rednio z Ameryki P?d., albo odmiana delikatnej odmiany sa?aty Mache z Europy, lub Pintong Long ? jaskrawo purpurowe kabaczki o cienkim wyd?u?onym kszta?cie pochodz?ce z Taiwanu.

 

Chroni?c nasiona prastarych odmian dajemy przysz?ym pokoleniom sens historyczny, korzenie, rodowód kulturowy. Uprawiaj?c prastare odmiany ro?lin, wysiewaj?c ich nasiona my wszyscy uczestniczymy w ochronie ww. odmian przed wygini?ciem, przed wygini?ciem ich unikalnych cech genetycznych. Staj?c si? osobami chroni?cymi prastare odmiany ro?lin przekazujemy nast?pnym pokoleniom histori? zapisan? ww. odmianach. Ucz?? si? pochodzenia ro?lin, przekazujemy ten spadek nast?pnym cz?onkom rodziny oraz dzielimy si? ww. nasionami z innymi entuzjastami upraw prastarych odmian. Dopiero w ten sposób jest mo?liwe, aby ocali? [od zapomnienia] prastare, unikalne odmiany zamiast uprawia? jedynie komercyjne odmiany hybrydowe.

Dzisiaj wielu z nas niepokoi si? co stoi za in?ynieri? genetyczn?, nieoczekiwanymi konsekwencjami genetycznie zmodyfikowanej ?ywno?ci. Podejmujmy upraw? prastarych odmian owoców i warzyw czystych, naturalnych, niezmienionych, odmian powsta?ych w pe?nej harmonii z Matk? Natur?.

 

Nasiona prastarych odmian posiadaj? wyj?tkowe cechy odró?niaj?ce je od odmian hybrydowych:

 

? Nasiona odmian powinny powstawa? w procesie naturalnego zapylenia. Dla przyk?adu: jedna odmiana np. pomidora przekazuje cechy z pokolenia na pokolenie t.j. b?dzie wytwarza? ci?gle t? sam? odmian? pomidora.

 

? Nasiona prastarych odmian pochodz? albo z samozapylenia albo z naturalnego, otwartego zapylenia, i s? wstanie utrzyma? te same cechy, uprawa za upraw?, pokolenie za pokoleniem. Natomiast nasiona hybrydów nie s? wstanie zachowa? niezmienionych cech, cech ju? z poprzedniego pokolenia.

 

? Nasiona odmian uwa?ane za ?stare? odmiany w przesz?o?ci musia?y by? wprowadzone do uprawy co najmniej 50 lat temu, niektórzy entuzja?ci uwa?aj?? ?e co najmniej 100 lat temu. Obecnie nawet odmiany o krótszym ?yciorysie, o unikalnych cechach równie? uwa?ane s? z odmiany orginalne, w?a?nie z powodu ich unikalno?ci.

 

? Dany kultywar, odmiana musz? mie? swoj? histori?, swój rodowód. Mo?na ?ledzi? rodowód danej odmiany z dok?adno?ci? do ma?ego obszaru geograficznego danego pa?stwa lub kontynentu. Je?eli chodzi o Stany Zjednoczone nie jednej osobie uda?o si? wy?ledzi? rodowód wstecz a? do pierwszych kolonistów, naszych przodków-emigrantów, którzy wzi?li z sob? nasiona danej odmiany, danego kultywaru.

 

Dzisiaj wzrasta zainteresowanie w kierunku zachowania prastarych odmian ro?lin owocowych, warzywnych, kwiatowych, zbo?owych itd. wraz z ich histori? powstania, rodowodami. W grupie ciesz?cej si? specjalnymi wzgl?dami, wymagaj?ce specjalnych zabiegów kolekcjonerskich nale?? nasiona odmian takich jak Amish, Mennonites, oraz Native Americans. Istniej? firmy nasienne specjalizuj?ce si? w zachowaniu oraz sprzeda?y ww. unikalnych odmian. Wiele uniwersytetów zw?aszcza katedry ekologii s? szczególnie zainteresowane zachowaniem nasion ww. prastarych odmian.

 

Wiele z nas nie ma czasu ani mo?liwo?ci, aby uprawia? w?asnym sumptem prastare odmiany warzyw, owoców itp., ale mo?emy zwi?kszy? wysi?ki oraz wspomóc osoby tym zainteresowane. Obecnie jest wielu rolników posiadaj?cych ma?e gospodarstwa, którzy uprawiaj? pradawne odmiany pomidorów, fasoli, ogórków, kabaczków itd. ww. zaopatruj? pobliskich sprzedawców lub sprzedaj? na targowiskach. Jest to wspania?e uczucie zaprezentowa? ca?ej rodzinie odmiany np. pomidorów o unikalnym kszta?cie, kolorze, smaku itd. niespotykane w supermarketach! Unikalne walory jak s?odko??, zapach oraz soczysto?? to s? najbardziej odró?niaj?ce cechy, które przemawiaj? do nas jako konsumentów preferuj?cych historyczne odmiany zamiast komercyjne wszechobecne hybrydy. Poprzez znalezienie takich rolników lub osobi?cie sta? si? entuzjast? historycznych odmian to w?a?nie pozwala, aby cieszy? si? t? skarbnic? naszych przodków, ponad to pomagamy w zachowaniu strarych, dobrych odmian, a zarazem zach?camy rolników do zachowania ww. tradycyjnych odmian nale??cycch do naszego ?ogrodu obfito?ci?.

 

Co do stron internetowych o heirlooms:

Obecnie jest wiele stron internetowych po?wi?conych uprawie prastarych odmian, które mog? by? przydatne, aby sta? si? entuzjast? uprawiaj?cym starodawne, unikalne odmiany ro?lin uprawnych.

 

Zobacz linki na ko?cu orginalnego artyku?u.

 

Poprawiony: sobota, 24 grudnia 2011 01:39